Tạ Đình Đề: Hào sảng như Thủy Hử (kỳ 2)
Thấp thoáng trong cuộc đời ông Đề hình bóng của những nhân vật trượng nghĩa bước ra từ Thuỷ Hử, Tam Quốc chí.
>> Tạ Đình Đề, người cận vệ huyền thoại của Bác Hồ
Cưu mang cả người tiền án tiền sự
 |
| Ký họa Tạ Đình Đề |
Khi Tạ Đình Đề về ngành đường sắt, ông được giao làm Trưởng ban Thể dục thể thao rồi kiêm Xưởng trưởng xưởng dụng cụ cao su.
Ông Đề và lãnh đạo xí nghiệp tập trung sản xuất vợt bóng bàn, áp dụng hình thức khoán sản phẩm, khoán công việc đến từng người, từng tổ và trả lương theo sản phẩm, thực hiện thưởng lương tháng 13 để công nhân có tiền ăn Tết. Công nhân được đưa đón bằng xe ô tô và ăn giữa ca không mất tiền... Nhờ đó mà sản phẩm của xí nghiệp ngày càng đa dạng và được xuất khẩu.
Trong thời gian này, Tạ Đình Đề nhận rất nhiều những người có tiền án, tiền sự, người thất cơ lỡ vận và người không có nghề nghiệp vào làm việc ở xí nghiệp. Lòng bao dung của ông Đề cùng các cộng sự đã khiến cho những con người lầm lỗi quay đầu hướng thiện, đóng góp tích cực cho xí nghiệp.
Trong số những người ông Đề cưu mang có Lưu Quang Vũ và Phan Lạc Hoa khi đó còn là những nghệ sỹ thất cơ lỡ vận. Sau này, Phan Lạc Hoa đã sáng tác ca khúc nổi tiếng “Tàu anh qua núi”, trở thành “ngành ca” của đường sắt Việt Nam. Còn trong vở kịch “Tôi và chúng ta” nổi tiếng, Lưu Quang Vũ đã lấy nguyên mẫu và chất liệu từ Tạ Đình Đề và xí nghiệp cao su.
Giữa đường dẫu thấy bất bằng...
Bên cạnh tấm lòng bao dung, Tạ Đình Đề cũng là người khảng khái theo kiểu “giữa đường thấy chuyện bất bằng mà tha”. Đại tá Tạ Cao Sơn (cháu gọi Tạ Đình Đề bằng chú) kể, hồi còn hoạt động cách mạng, trong một chuyến công vụ qua bến Đồng Quan (Thường Tín, Hà Tây), thấy con đò đợi mình không có người chở như kế hoạch.
 |
| Một bức ảnh thời trẻ của Tạ Đình Đề |
Tạ Đình Đề đi dọc bờ sông tìm và phát hiện ra một đôi đang “truy hoan”, hỏi mật khẩu thì đúng là người của mình. Cơn giận bùng lên, Tạ Đình Đề ra lệnh cho họ cởi bỏ quần áo, bơi qua sông trong khi trời rét như cắt để họ chừa thói trăng hoa.
Một lần khác, khi đi qua Rừng Thông (Thanh Hoá) thì trời tối, ông ghé vào một quán phở ở vùng tự do. Tại đây, ông gặp một người cao to có dáng vẻ là cán bộ công an đang ngồi trước một mâm rượu thịt, kề bên đùi là một cô gái. Bọn họ vừa ăn nhậu vừa đùa cợt. Ông Đề đoán cô kia là gái điếm, lại nhìn thấy bà chủ quán len lét không dám nói gì, máu anh hùng trỗi dậy nhưng ông vẫn phải nín nhịn vì không muốn lộ hành tung. Cho đến khi hắn quát nạt bà chủ quán mang tiếp thức ăn, không nhanh, hắn rút súng dọa bắn…
Ông Đề giận tím mặt nhìn thẳng vào mặt hắn. Hắn khệnh khạng: “Việc gì đến mày mà nhìn tao. Tọng cho nhanh rồi cút”. Rồi hắn lao vào ông như một con gấu. Không may cho hắn, vài động tác vung tay, ông đã hạ hắn đo ván.
Tếu táo, ngang tàng
Xung quanh Tạ Đình Đề có rất nhiều giai thoại, ai hỏi thì ông bảo: "Ối giời ơi, chúng nó bịa ấy mà". Tuy nhiên, câu chuyện sau đây lại do chính ông kể với nhà báo Xuân Ba: Khi còn hoạt động biệt kích trong thành Hà Nội, ông Đề đã cho lính chụp ảnh... một bàn tay cầm súng lục và in ra hàng loạt. Dưới mỗi tấm ảnh như vậy đều ghi "BĐTHN" (biệt động thành Hà Nội) và được cho vào phong bì dán kín.
Những tấm ảnh này, ông Đề cho anh em đặc tình ở Hà Nội lần lượt cài vào nhà, bỏ vào cặp những tên tay sai đầu sỏ hung hăng nhất. Ông cho rằng, muốn giết bọn này lúc nào cũng được nhưng làm như vậy là cốt để cảnh cáo chúng, để chúng sợ mà sáng mắt quay về. Việc làm này một thời gian dài làm cho địch hoang mang nhưng ông lại bị phê bình là "tếu", không cần thiết.
Nhà báo Xuân Ba kể, khi Tạ Đình Đề đi hỏi vợ, đến nơi không hiểu vì sao phía nhà gái chưa đồng ý. Ông Đề cho rằng mình bị... bẽ mặt với bạn bè nên đùng đùng bỏ về không ai có thể khuyên can. May mắn là phía nhà gái đã hiểu tính khí của "ông" con rể tương lại nên đã đại xá. Hai người đã nên vợ, thành chồng.
Một lần khác, khi cấp trên yêu cầu ông bàn giao nhiệm vụ cho người khác để nhận công tác mới. Cho rằng, người đó tài năng kém mình một bậc, ông Đề không phục và đề nghị rằng, muốn nhận thì xuống nhận chứ ông không bàn giao gì cả!
Chính vì sự ngang tàng, trượng nghĩa của mình mà ông Đề có rất nhiều bạn bè. Nhưng rồi sau đó, chính điều đó làm hại ông. Cuộc đời ông cũng là một chuỗi ngày dài bị oan khuất...
Nhớ hồi năm 1948, khi đó tôi là Phó tư lệnh Quân khu Ba, anh Đề là Phó ban tình báo, anh em thường ra phố tản cư ăn uống với nhau, thấy một số anh em công an ức hiếp quần chúng là Tạ Đình Đề nhảy vào can thiệp ngay, có khi to tiếng, xô đẩy... |
- Trọng An - Việt Dũng
Đón đọc kỳ 3: Tai họa và oan khuất